Experts dragen via Dutch Surge Support (DSS) in Soedan en Ethiopië bij aan de veilige opvang van vluchtelingen. Maar hoe gaat dat precies in zijn werk? Een aantal DSS-experts legt uit hoe ze daar helpen om de situatie van vluchtelingen te verbeteren. Waterexpert Soufiane el Khinifri: “Het is fijn dat wij soms met simpele oplossingen schade en ellende kunnen voorkomen.”

 Door het conflict in de Ethiopische regio Tigray zijn momenteel bijna 2 miljoen mensen op de vlucht. In buurland Soedan vangen hulporganisaties een deel van de vluchtelingen op. Ze voorzien hen van basisbehoeften, zoals onderdak, medicijnen, gezondheidszorg en voedsel.

 Op verzoek van internationale hulporganisaties – waaronder het Hoog Commisssariaat voor de vluchtelingen (UNHCR) en de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) – stuurt DSS water experts op het gebied van waterbeheer naar rampgebieden. Daar werken ze samen met deze organisaties en voorzien hen ter plekke van kennis en advies op verschillende thema’s. De experts combineren hun inzet voor DSS vaak met andere werkzaamheden. Zo is Alex Velzeboer naast expert op het gebied van water en sanitaire voorzieningen ook assistent trainer van een professioneel schaatsteam.

Water, sanitaire voorzieningen en hygiëne

Lang niet alle vluchtelingen gaan naar Soedan maar zoeken een veilig heenkomen dichter bij huis. In Tigray werken DSS-experts aan beschikbaarheid van schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen (WASH) voor de vluchtelingen in de Tigray regio. Denk bijvoorbeeld aan het bouwen van toiletten.

Daarnaast is er ook onderdak nodig. Daarom bouwen de hulporganisaties in Mekele een nieuw vluchtelingenkamp met plaats voor ruim 19.000 mensen, vertelt WASH-expert Alex Velzeboer. “Daar is een strakke planning voor nodig. De Nederlandse expertise is erg belangrijk om snel sanitaire voorzieningen van goede kwaliteit en op de juiste plek te bouwen.”

Overstromingsrisico’s in kaart brengen

Een ander voorbeeld waar DSS-experts bij helpen, is het gevaar van overstromingen. In Soedan valt 8 maanden per jaar nauwelijks of geen regen maar van mei tot en met september zorgen hevige stortbuien voor overstromingen.

Ivar Lokhorst, expert op het gebied van watermanagement, vertelt dat er bij UNHCR en de aanwezige NGO’s weinig kennis is over het voorkomen van overstromingen. Dat is volgens hem een probleem omdat het regenseizoen grote gevolgen zal hebben voor de vluchtelingenkampen.

Lokhorst: “Nederland heeft die kennis wel in huis. Ik gebruik software om in te schatten waar het overstromingsrisico het grootst is.” Met die informatie kun je vooraf accommodaties verplaatsen en buiten het kamp afvoerkanalen graven.

Waterexpert El Khinifri vult aan: “Met behulp van kaarten en overstromingsmodellen konden we bijvoorbeeld laten zien dat ‘de weg’ die nu door het vluchtelingenkamp loopt helemaal geen weg is, maar een kolkende rivier die nu droog staat omdat het nog niet heeft geregend.”

Belangrijk is ook waar je de toiletten neerzet. Als die plek niet goed is gekozen, kunnen na een overstroming drinkwaterbronnen vervuild raken en ziektes uitbreken.

Veilig koken

Daarnaast zetten DSS experts hun kennis in voor energiegebruik. De vluchtelingen verzamelen in de omgeving van het kamp hout om op te koken. Dit is niet alleen slecht voor het milieu en de gezondheid, maar zorgt ook voor conflicten met de lokale bevolking omdat mensen zonder toestemming hout hakken, en er al een tekort is.

Energie-expert Kennedy Muzee zoekt naar een alternatief voor de lange termijn. Muzee werkt samen met het bestuur van de regio Gedaref om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. “Daarbij werken wij samen met bedrijven in de buurt van het vluchtelingenkamp”, zegt Muzee.

Als alternatief voor het brandhout gaat een lokale suikerfabriek nu ethanol leveren. Muzee nodigt lokale producenten van ethanol kookstellen uit om hun producten te verkopen in een winkeltje op het vluchtelingenkamp. Een bijkomend voordeel: vluchtelingen kunnen aan de slag in die fabriek of het winkeltje.

Geestelijke gezondheid

Naast Water en Energie is er ook aandacht voor het verbeteren van de geestelijke gezondheid van de vluchtelingen. Veel vluchtelingen hebben traumatische ervaringen en het is belangrijk om vroegtijdig zorg te verlenen.

Expert op dit gebied is Hilary Kosgei Kiptoo. Hij legt uit hoe hij opkomt voor de belangen van deze mensen, die veelal onderweg getraumatiseerd zijn door wat ze hebben meegemaakt. “Dankzij mijn kennis en ervaring kan ik verschillende partijen bij elkaar brengen. Zo ontstaat er steeds meer bewustzijn en kennis over geestelijke gezondheid, en hoe we hier aan kunnen werken.”

Samenwerken als sleutelwoord

Samenwerken is dus het sleutelwoord voor de experts die via DSS zijn uitgezonden naar Ethiopië en Soedan. WASH-expert Vezelboer vertelt dat ze niet alleen hun directe partners adviseren. Ze vergaderen ook met organisaties die zich op andere gebieden inzetten, en met overheden op hoog niveau. “En als we even willen sparren over de meest bruikbare oplossingen staan onze collega’s in Nederland en het 510 Global Initiative van het Nederlandse Rode Kruis altijd voor ons klaar.”

Soms is het wel lastig om tot een gezamenlijke oplossing te komen, vertelt waterexpert El Khinifri. Hij noemt de verschillende visies en perspectieven als factoren die het werk soms moeilijk maken. “Ik zie mezelf als bruggenbouwer. Een van mijn kerntaken is het herkennen van situaties waarin de communicatie spaak loopt, en dan de ruis te verminderen. Dat doe ik door de feiten helder te presenteren.”

Wereld vluchtelingendag

Op 20 juni 2021, wereld vluchtelingen dag, staan we stil bij de 79,5 miljoen mensen, 1% van de wereldbevolking, die gedwongen zijn hun huis te ontvluchten. Het kan gaan om mensen die een natuurramp zoals een aardbeving of een overstroming hebben overleefd, die in een oorlogsgebied vastzitten of die op de vlucht zijn voor een gewapend conflict. Miljoenen mensen wereldwijd hebben dringend behoefte aan water, voedsel, medicijnen, onderdak of psychosociale hulp.

Via de programma’s Dutch Surge Support (DSS) water en DSS Mental Health and Psychosocial Support (MHPSS) steunt de Nederlandse overheid humanitaire organisaties. Dit doet zij door het inzetten van deskundigen op het gebied van waterbeheer, WASH, geestelijke gezondheid en andere expertisegebieden.

Door het faciliteren van surge support denken we aan de bijna 80 miljoen mensen wereldwijd die ergens in hun land of in een ander land veiligheid zoeken.

Ook uw kennis inzetten in rampgebieden?

Wilt u zich als expert inzetten in watergerelateerde noodsituaties in het buitenland? DSS water is altijd op zoek naar nieuwe experts. Lees meer over DSS water en meld u aan als expert. Bijdragen aan MHPSS? Hierover leest u meer op de website van DSS MHPSS.